{"id":8642,"date":"2026-05-30T09:07:32","date_gmt":"2026-05-30T07:07:32","guid":{"rendered":"https:\/\/www.daltonsomare.com\/?post_type=approfondimento&#038;p=8642"},"modified":"2026-10-03T21:13:56","modified_gmt":"2026-10-03T19:13:56","slug":"iconographie-shiva","status":"publish","type":"approfondimento","link":"https:\/\/www.daltonsomare.com\/fr\/approfondimenti-tematici\/iconographie-shiva\/","title":{"rendered":"L\u2019iconographie de Shiva"},"content":{"rendered":"<p>Les images de Shiva expriment diff\u00e9rents aspects de la divinit\u00e9 : l\u2019asc\u00e8se, la danse, la puissance cr\u00e9atrice et la transformation du cosmos. La chevelure asc\u00e9tique, le croissant de lune, le troisi\u00e8me \u0153il et le trident apparaissent dans de nombreuses repr\u00e9sentations, mais leur combinaison varie selon la forme figur\u00e9e et la tradition concern\u00e9e.<\/p>\n<p>L\u2019une des iconographies les plus \u00e9labor\u00e9es est celle de Nataraja, le Seigneur de la danse. Dans les bronzes de l\u2019Inde m\u00e9ridionale, le tambour et la flamme \u00e9voquent la cr\u00e9ation et la destruction ; la main lev\u00e9e rassure le fid\u00e8le, tandis que le pied soulev\u00e9 signifie la lib\u00e9ration. La figure foul\u00e9e aux pieds repr\u00e9sente l\u2019ignorance. La composition \u00e9quilibre le mouvement des membres et le calme du visage.<\/p>\n<p>Shiva est \u00e9galement v\u00e9n\u00e9r\u00e9 sous la forme du linga et appara\u00eet dans des images composites, comme Harihara, qui l\u2019unit \u00e0 Vishnu. Leur identification repose sur l\u2019examen conjoint des attributs, de la posture et du contexte. Le nombre de bras ne suffit pas, \u00e0 lui seul, \u00e0 d\u00e9terminer le sens de l\u2019\u0153uvre.<\/p>\n<p>Le <a href=\"https:\/\/www.daltonsomare.com\/fr\/opere\/shiva-mahadeva-vallee-katmandou-nepal\/\">Shiva Mahadeva de la vall\u00e9e de Kathmandu<\/a>, du XIe si\u00e8cle, \u00e9largit l\u2019\u00e9tude au-del\u00e0 de l\u2019iconographie de la danse. Dans cette image n\u00e9palaise en cuivre dor\u00e9 et en verre, le visage constitue une pr\u00e9sence sacr\u00e9e autonome. La notice documente son attribution \u00e0 la p\u00e9riode de transition Thakuri et sa publication dans Cast for Eternity. Le format de la t\u00eate demande d\u2019observer comment l\u2019identit\u00e9 divine s\u2019exprime par le chef et le visage, aux c\u00f4t\u00e9s du r\u00e9cit port\u00e9 par le corps entier de Nataraja.<\/p>\n<p>La <a href=\"https:\/\/www.daltonsomare.com\/fr\/opere\/hari-hara-cambodge\/\">t\u00eate de Harihara du Cambodge, du VIIe\u2013VIIIe si\u00e8cle<\/a>, offre une seconde comparaison. Le chignon de Shiva et la mitre cylindrique de Vishnu partagent un m\u00eame visage. Les deux composantes se distinguent par le traitement de la coiffure, tandis que le model\u00e9 maintient l\u2019unit\u00e9 de la figure. Relier ces exemples permet de reconna\u00eetre la valeur des attributs dans diff\u00e9rents formats et de comprendre comment un th\u00e8me religieux traverse r\u00e9gions et techniques en conservant ses distinctions iconographiques.<\/p>\n<h3>R\u00e9f\u00e9rences et comparaisons<\/h3>\n<ul>\n<li><a href=\"https:\/\/www.jstor.org\/stable\/j.ctv18zhdt4\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Stella Kramrisch, The Presence of \u015aiva, Princeton University Press, 1981<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.metmuseum.org\/art\/collection\/search\/39328\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Metropolitan Museum of Art, Shiva as Lord of Dance, 1987.80.1<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.britishmuseum.org\/collection\/object\/A_1969-1216-1\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">British Museum, Shiva Nataraja, 1969,1216.1<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<section class=\"dalton-related-insights\">\n<h3>Approfondissements associ\u00e9s<\/h3>\n<ul>\n<li><a href=\"https:\/\/www.daltonsomare.com\/fr\/approfondimenti-tematici\/art-hindou-shiva-vishnu-image-sacree\/\">Art hindou : images et culte<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.daltonsomare.com\/fr\/approfondimenti-tematici\/hari-hara-image-composite-synthese-theologique\/\">Harihara : Shiva et Vishnu dans une m\u00eame image<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/section>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Les images de Shiva expriment diff\u00e9rents aspects de la divinit\u00e9 : l\u2019asc\u00e8se, la danse, la puissance cr\u00e9atrice et la transformation du cosmos. La chevelure asc\u00e9tique, le croissant de lune, le troisi\u00e8me \u0153il et le trident apparaissent dans de nombreuses repr\u00e9sentations, mais leur combinaison varie selon la forme figur\u00e9e et la tradition concern\u00e9e.<\/p>\n","protected":false},"featured_media":9837,"menu_order":25,"template":"","area_approfondimento":[],"class_list":["post-8642","approfondimento","type-approfondimento","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.8 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Iconographie de Shiva | Dalton Somar\u00e9<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Attributs, postures et formes de Shiva dans la sculpture hindoue.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.daltonsomare.com\/fr\/approfondimenti-tematici\/iconografia-di-shiva-scultura-induista\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"fr_FR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Iconographie de Shiva | Dalton Somar\u00e9\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Attributs, postures et formes de Shiva dans la sculpture hindoue.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.daltonsomare.com\/fr\/approfondimenti-tematici\/iconografia-di-shiva-scultura-induista\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Dalton Somar\u00e9\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/Dalton.Somare\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-10-03T19:13:56+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.daltonsomare.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Shiva-as-Lord-of-Dance-Nataraja-Indian-Tamil-Nadu-ca-late-11th-century-the-metropolitan-museum-of-art.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"900\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.daltonsomare.com\\\/fr\\\/approfondimenti-tematici\\\/iconographie-shiva\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.daltonsomare.com\\\/approfondimenti-tematici\\\/iconografia-di-shiva-scultura-induista\\\/\",\"name\":\"Iconographie de Shiva | Dalton Somar\u00e9\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.daltonsomare.com\\\/fr\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.daltonsomare.com\\\/approfondimenti-tematici\\\/iconografia-di-shiva-scultura-induista\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.daltonsomare.com\\\/approfondimenti-tematici\\\/iconografia-di-shiva-scultura-induista\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.daltonsomare.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/Shiva-as-Lord-of-Dance-Nataraja-Indian-Tamil-Nadu-ca-late-11th-century-the-metropolitan-museum-of-art.jpg\",\"datePublished\":\"2026-05-30T07:07:32+00:00\",\"dateModified\":\"2026-10-03T19:13:56+00:00\",\"description\":\"Attributs, postures et formes de Shiva dans la sculpture hindoue.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.daltonsomare.com\\\/approfondimenti-tematici\\\/iconografia-di-shiva-scultura-induista\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.daltonsomare.com\\\/approfondimenti-tematici\\\/iconografia-di-shiva-scultura-induista\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.daltonsomare.com\\\/approfondimenti-tematici\\\/iconografia-di-shiva-scultura-induista\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.daltonsomare.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/Shiva-as-Lord-of-Dance-Nataraja-Indian-Tamil-Nadu-ca-late-11th-century-the-metropolitan-museum-of-art.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.daltonsomare.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/Shiva-as-Lord-of-Dance-Nataraja-Indian-Tamil-Nadu-ca-late-11th-century-the-metropolitan-museum-of-art.jpg\",\"width\":900,\"height\":1200,\"caption\":\"Shiva Nataraja, Signore della Danza, India, Tamil Nadu, circa fine XI secolo, Metropolitan Museum of Art, New York\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.daltonsomare.com\\\/approfondimenti-tematici\\\/iconografia-di-shiva-scultura-induista\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.daltonsomare.com\\\/fr\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"L\u2019iconographie de Shiva\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.daltonsomare.com\\\/fr\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.daltonsomare.com\\\/fr\\\/\",\"name\":\"Dalton Somar\u00e9\",\"description\":\"Fine African Art \u2013 Ancient Art of Asia\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.daltonsomare.com\\\/fr\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Dalton Somar\u00e9 Gallery Milano\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.daltonsomare.com\\\/fr\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"fr-FR\"},{\"@type\":[\"Organization\",\"ArtGallery\"],\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.daltonsomare.com\\\/fr\\\/#organization\",\"name\":\"Dalton Somar\u00e9\",\"alternateName\":\"Dalton Somar\u00e9 Gallery Milano\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.daltonsomare.com\\\/fr\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.daltonsomare.com\\\/fr\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.daltonsomare.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/04\\\/Dalton-Somare-Gallery-Milano.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.daltonsomare.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/04\\\/Dalton-Somare-Gallery-Milano.png\",\"width\":1638,\"height\":1687,\"caption\":\"Dalton Somar\u00e9\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.daltonsomare.com\\\/fr\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/Dalton.Somare\",\"https:\\\/\\\/www.instagram.com\\\/dalton_somare_milano\\\/\",\"https:\\\/\\\/www.linkedin.com\\\/company\\\/dalton-somare\",\"https:\\\/\\\/www.youtube.com\\\/channel\\\/UCESUxIEubGYjrJPKLjmFX3w\"],\"address\":{\"@type\":\"PostalAddress\",\"streetAddress\":\"Via Borgonuovo 5\",\"postalCode\":\"20121\",\"addressLocality\":\"Milano\",\"addressCountry\":\"IT\"},\"telephone\":\"+39 02 89096173\",\"email\":\"info@daltonsomare.com\",\"openingHoursSpecification\":[{\"@type\":\"OpeningHoursSpecification\",\"dayOfWeek\":[\"https:\\\/\\\/schema.org\\\/Tuesday\",\"https:\\\/\\\/schema.org\\\/Wednesday\",\"https:\\\/\\\/schema.org\\\/Thursday\",\"https:\\\/\\\/schema.org\\\/Friday\"],\"opens\":\"15:30\",\"closes\":\"19:00\"}],\"foundingDate\":\"1993\",\"founder\":[{\"@type\":\"Person\",\"name\":\"Leonardo Vigorelli\"},{\"@type\":\"Person\",\"name\":\"Grata Somar\u00e9\"}]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Iconographie de Shiva | Dalton Somar\u00e9","description":"Attributs, postures et formes de Shiva dans la sculpture hindoue.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.daltonsomare.com\/fr\/approfondimenti-tematici\/iconografia-di-shiva-scultura-induista\/","og_locale":"fr_FR","og_type":"article","og_title":"Iconographie de Shiva | Dalton Somar\u00e9","og_description":"Attributs, postures et formes de Shiva dans la sculpture hindoue.","og_url":"https:\/\/www.daltonsomare.com\/fr\/approfondimenti-tematici\/iconografia-di-shiva-scultura-induista\/","og_site_name":"Dalton Somar\u00e9","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/Dalton.Somare","article_modified_time":"2026-10-03T19:13:56+00:00","og_image":[{"width":900,"height":1200,"url":"https:\/\/www.daltonsomare.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Shiva-as-Lord-of-Dance-Nataraja-Indian-Tamil-Nadu-ca-late-11th-century-the-metropolitan-museum-of-art.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.daltonsomare.com\/fr\/approfondimenti-tematici\/iconographie-shiva\/","url":"https:\/\/www.daltonsomare.com\/approfondimenti-tematici\/iconografia-di-shiva-scultura-induista\/","name":"Iconographie de Shiva | Dalton Somar\u00e9","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.daltonsomare.com\/fr\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.daltonsomare.com\/approfondimenti-tematici\/iconografia-di-shiva-scultura-induista\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.daltonsomare.com\/approfondimenti-tematici\/iconografia-di-shiva-scultura-induista\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.daltonsomare.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Shiva-as-Lord-of-Dance-Nataraja-Indian-Tamil-Nadu-ca-late-11th-century-the-metropolitan-museum-of-art.jpg","datePublished":"2026-05-30T07:07:32+00:00","dateModified":"2026-10-03T19:13:56+00:00","description":"Attributs, postures et formes de Shiva dans la sculpture hindoue.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.daltonsomare.com\/approfondimenti-tematici\/iconografia-di-shiva-scultura-induista\/#breadcrumb"},"inLanguage":"fr-FR","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.daltonsomare.com\/approfondimenti-tematici\/iconografia-di-shiva-scultura-induista\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"fr-FR","@id":"https:\/\/www.daltonsomare.com\/approfondimenti-tematici\/iconografia-di-shiva-scultura-induista\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.daltonsomare.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Shiva-as-Lord-of-Dance-Nataraja-Indian-Tamil-Nadu-ca-late-11th-century-the-metropolitan-museum-of-art.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.daltonsomare.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Shiva-as-Lord-of-Dance-Nataraja-Indian-Tamil-Nadu-ca-late-11th-century-the-metropolitan-museum-of-art.jpg","width":900,"height":1200,"caption":"Shiva Nataraja, Signore della Danza, India, Tamil Nadu, circa fine XI secolo, Metropolitan Museum of Art, New York"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.daltonsomare.com\/approfondimenti-tematici\/iconografia-di-shiva-scultura-induista\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.daltonsomare.com\/fr\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"L\u2019iconographie de Shiva"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.daltonsomare.com\/fr\/#website","url":"https:\/\/www.daltonsomare.com\/fr\/","name":"Dalton Somar\u00e9","description":"Fine African Art \u2013 Ancient Art of Asia","publisher":{"@id":"https:\/\/www.daltonsomare.com\/fr\/#organization"},"alternateName":"Dalton Somar\u00e9 Gallery Milano","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.daltonsomare.com\/fr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"fr-FR"},{"@type":["Organization","ArtGallery"],"@id":"https:\/\/www.daltonsomare.com\/fr\/#organization","name":"Dalton Somar\u00e9","alternateName":"Dalton Somar\u00e9 Gallery Milano","url":"https:\/\/www.daltonsomare.com\/fr\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"fr-FR","@id":"https:\/\/www.daltonsomare.com\/fr\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.daltonsomare.com\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/Dalton-Somare-Gallery-Milano.png","contentUrl":"https:\/\/www.daltonsomare.com\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/Dalton-Somare-Gallery-Milano.png","width":1638,"height":1687,"caption":"Dalton Somar\u00e9"},"image":{"@id":"https:\/\/www.daltonsomare.com\/fr\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/Dalton.Somare","https:\/\/www.instagram.com\/dalton_somare_milano\/","https:\/\/www.linkedin.com\/company\/dalton-somare","https:\/\/www.youtube.com\/channel\/UCESUxIEubGYjrJPKLjmFX3w"],"address":{"@type":"PostalAddress","streetAddress":"Via Borgonuovo 5","postalCode":"20121","addressLocality":"Milano","addressCountry":"IT"},"telephone":"+39 02 89096173","email":"info@daltonsomare.com","openingHoursSpecification":[{"@type":"OpeningHoursSpecification","dayOfWeek":["https:\/\/schema.org\/Tuesday","https:\/\/schema.org\/Wednesday","https:\/\/schema.org\/Thursday","https:\/\/schema.org\/Friday"],"opens":"15:30","closes":"19:00"}],"foundingDate":"1993","founder":[{"@type":"Person","name":"Leonardo Vigorelli"},{"@type":"Person","name":"Grata Somar\u00e9"}]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.daltonsomare.com\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/approfondimento\/8642","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.daltonsomare.com\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/approfondimento"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.daltonsomare.com\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/approfondimento"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.daltonsomare.com\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.daltonsomare.com\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8642"}],"wp:term":[{"taxonomy":"area_approfondimento","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.daltonsomare.com\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/area_approfondimento?post=8642"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}